Ławkę z palet można zbudować bez rozbierania całych palet na pojedyncze deski. Najprostszy układ to dwie palety ułożone jedna na drugiej oraz trzecia ustawiona jako oparcie. Przy paletach o wymiarach 120 × 80 cm powstanie szeroka ławka, na której wygodnie usiądą dwie osoby. Najwięcej pracy zajmuje nie skręcanie, lecz usunięcie wystających gwoździ, wygładzenie drewna i dopasowanie mocowań. Na wykonanie warto przeznaczyć weekend, a schnięcie powłoki ochronnej zaplanować osobno, zgodnie z instrukcją producenta.
1. Wybór palet i ustalenie wymiarów ławki
Do przedstawionej konstrukcji potrzebne są trzy palety o jednakowych wymiarach i podobnej budowie. Najłatwiej pracować na paletach typu EUR, które mają 120 × 80 cm i około 14,4 cm wysokości. Dwie ułożone płasko dadzą podstawę o wysokości niespełna 29 cm. Po dodaniu sztywnej poduszki o grubości 12–15 cm wysokość siedziska wyniesie około 41–44 cm.
Palety powinny być suche, bez próchnienia, głębokich pęknięć i luźnych klocków podporowych. Oznaczenie HT informuje o obróbce cieplnej drewna, ale nie potwierdza jego czystości. Palety ze śladami oleju, zapachem chemikaliów lub nieznaną historią transportu nie nadają się na mebel. Należy odrzucić również egzemplarze oznaczone MB, wskazującym na fumigację bromkiem metylu.
Trzecia paleta zostanie ustawiona pionowo za podstawą: bokiem 120 cm w poziomie i 80 cm w pionie, dolną krawędzią na podłożu. Oparcie będzie więc wystawało około 51 cm ponad drewniane siedzisko. Taki układ pozostawia głębokie miejsce do siedzenia; wygodę poprawią grube poduszki oparciowe. Cały mebel zajmie około 120 × 95 cm, dlatego przed rozpoczęciem pracy warto sprawdzić dostępne miejsce.
Nie warto ratować spróchniałej palety dodatkowymi wkrętami. Mocowanie trzyma tylko tak dobrze, jak drewno, w którym zostało osadzone.
2. Narzędzia, łączniki i przygotowanie stanowiska
Oprócz palet potrzebne będą dwa pionowe słupki wzmacniające oparcie, wykonane z prostych kantówek o przekroju około 45 × 70 mm i długości 80 cm. Powinny łączyć oparcie z obiema warstwami podstawy, a nie tylko z deskami górnego siedziska.
- Wiertarko-wkrętarka, wiertła do drewna, bity oraz klucze do śrub.
- Szlifierka mimośrodowa, papiery o gradacji 60–80 i 120 oraz klocek do szlifowania.
- Miarka, kątownik, ołówek, ściski, młotek i obcęgi.
- Wkręty konstrukcyjne do drewna z łbem talerzowym oraz śruby przelotowe M8 z szerokimi podkładkami i nakrętkami samohamownymi.
- Preparat ochronny do drewna zewnętrznego, pędzel, podkładki gumowe pod podstawę i poduszki.
- Okulary ochronne, ochronniki słuchu oraz półmaska przeciwpyłowa co najmniej FFP2.
Długość łączników należy dobrać po zmierzeniu rzeczywistych przekrojów drewna. Wkręt powinien przejść przez pierwszy element i zagłębić się w drugim zgodnie z wymaganiami producenta, bez przebicia go na wylot. Śruby muszą pomieścić łączone części, podkładki i nakrętkę. Do mocowania oparcia nie nadają się kruche wkręty do płyt gipsowo-kartonowych.
Pracę najlepiej prowadzić na równym, twardym podłożu, z miejscem na obracanie palet. Przed wierceniem elementy trzeba unieruchomić ściskami. Nie wolno przytrzymywać dłonią drewna bezpośrednio za miejscem, w którym wyjdzie wiertło.
3. Oczyszczenie i szlifowanie drewna
Usunięcie uszkodzeń i drzazg
Najpierw należy oczyścić palety szczotką, a następnie sprawdzić każdą deskę i każde połączenie. Wystające gwoździe trzeba dobić poniżej powierzchni albo usunąć i zastąpić odpowiednim łącznikiem. Luźne deski wymagają ponownego zamocowania.
Pęknięte deski siedziska należy wymienić na zdrowe elementy o takiej samej grubości. Szpachla nie przywróci im wytrzymałości. Szczególnie dokładnie trzeba obejrzeć okolice klocków i końców desek, gdzie często powstają pęknięcia od gwoździ.
Szlifowanie zaczyna się papierem 60–80, prowadząc szlifierkę równomiernie, bez mocnego dociskania. Następnie stosuje się gradację 120. Nie ma potrzeby polerowania drewna jak blatu stołu, ale powierzchnie dotykane dłonią lub nogami muszą być pozbawione drzazg.
Krawędzie siedziska i górę oparcia należy lekko zaokrąglić. Wąskie przestrzenie między deskami wygodniej obrobić papierem na klocku. Po zakończeniu pył trzeba dokładnie odkurzyć; pozostawiony pod powłoką ochronną osłabi jej przyczepność.
4. Skręcenie podstawy i zamocowanie oparcia
Połączenia, które ograniczają chwianie
Dwie palety należy ułożyć płasko, wyrównać ich narożniki i sprawdzić, czy podstawa nie kołysze się na równym podłożu. Następnie trzeba spiąć je ściskami. Łączniki powinny trafiać w grube elementy konstrukcyjne, a nie wyłącznie w cienkie deski poszycia.
Podstawę należy połączyć w co najmniej sześciu rozłożonych punktach: przy narożnikach oraz w środkowej części. Miejsca mocowania trzeba dobrać do układu konkretnej palety. Przy końcach desek warto nawiercić otwory, aby ograniczyć rozszczepianie. Łby wkrętów powinny przylegać do drewna, lecz nie zgniatać go.
Trzecią paletę ustawia się pionowo za podstawą i tymczasowo mocuje ściskami. Po zewnętrznej stronie oparcia należy przyłożyć dwa słupki, po jednym w pobliżu każdego boku. Każdy słupek powinien zostać połączony śrubami przelotowymi z solidnymi elementami obu poziomów podstawy oraz z oparciem w dwóch miejscach na różnej wysokości. Rozstaw trzeba dopasować tak, aby otwory nie wypadały przy samych krawędziach ani w pęknięciach.
Pod łbami i nakrętkami należy zastosować szerokie podkładki. Nakrętki dokręca się do zlikwidowania luzu, bez wgniatania podkładek w drewno. Wystające końce śrub trzeba osłonić. Jeżeli budowa palety nie pozwala przeprowadzić takich mocowań przez zdrowe, grube elementy, należy zmienić układ wzmocnień — samo przykręcenie oparcia do cienkich desek nie wystarczy.
Oparcie działa jak dźwignia. Nawet gdy siedzisko stoi stabilnie, słabe połączenie z podstawą może poluzować się podczas zwykłego odchylania pleców.
Po usunięciu ścisków trzeba sprawdzić konstrukcję, naciskając oparcie stopniowo w kilku miejscach. Widoczny ruch połączeń oznacza konieczność poprawy mocowania. Nie należy sprawdzać wytrzymałości przez skakanie ani gwałtowne odchylanie całej ławki.
5. Zabezpieczenie ławki przed wilgocią
Próbnie złożoną konstrukcję warto ponownie rozdzielić przynajmniej na podstawę i oparcie. Dzięki temu można pokryć preparatem powierzchnie styku oraz miejsca niedostępne dla pędzla po montażu. Drewno musi być suche; dopuszczalną wilgotność określa producent wybranego środka.
Na zewnątrz sprawdzi się system ochronny przeznaczony do mebli ogrodowych, na przykład grunt i lazura albo odpowiedni olej. Nie należy przypadkowo łączyć różnych preparatów. Szczególnej uwagi wymagają końce desek, spód palet i okolice otworów, ponieważ łatwo chłoną wodę.
Liczbę warstw, temperaturę aplikacji i przerwy między malowaniami trzeba przyjąć z etykiety. Suchość w dotyku nie zawsze oznacza gotowość do użytkowania. Poduszki można położyć dopiero po pełnym wyschnięciu powłoki, aby tkanina nie przykleiła się do drewna.
6. Ustawienie, poduszki i kontrola gotowej ławki
Gotową ławkę należy ustawić na stabilnej nawierzchni, na gumowych podkładkach oddzielających drewno od mokrej posadzki. Nie powinna stać bezpośrednio na ziemi ani trawie. Podparcie trzeba rozłożyć pod elementami nośnymi, a nie przypadkowo pod cienkimi deskami.
Poduszka siedziskowa powinna być dość sztywna, żeby nie zapadała się w szczeliny. Grube poduszki oparciowe zmniejszą użytkową głębokość siedziska i poprawią podparcie pleców. Warto wybrać pokrowce zdejmowane do prania oraz mocowania zapobiegające zsuwaniu.
Pierwszą próbę należy przeprowadzić spokojnie: usiąść pośrodku, następnie bliżej boków i sprawdzić, czy ławka nie przechyla się ani nie trzeszczy w połączeniach. Nie należy przypisywać jej nośności na podstawie parametrów palety transportowej — po zmianie zastosowania obciążenia działają inaczej. Po kilku dniach użytkowania oraz na początku sezonu trzeba skontrolować śruby, pęknięcia i stan powłoki, a poduszki chować przed deszczem.