Elewacja to wizytówka każdego domu, a jej odświeżenie potrafi całkowicie zmienić wygląd budynku. Koszt malowania elewacji waha się od 25 do 80 zł za metr kwadratowy, choć w skrajnych przypadkach może być zarówno niższy, jak i znacznie wyższy. Różnice wynikają z wielu czynników – od stanu ścian, przez rodzaj farby, po region Polski. Warto znać te zmienne, żeby realnie oszacować budżet i uniknąć nieprzyjemnych niespodzianek podczas rozliczeń z ekipą.
Podstawowe stawki za malowanie elewacji
Ceny usług malarskich dzielą się zazwyczaj na kilka kategorii. Najprostsze malowanie elewacji w dobrym stanie, bez konieczności gruntowania czy napraw, to wydatek 25-35 zł/m². Taka stawka obejmuje nałożenie farby na przygotowaną wcześniej powierzchnię – najczęściej tynk akrylowy lub silikonowy.
Gdy ściany wymagają gruntowania, mycia ciśnieniowym lub drobnych napraw, cena rośnie do 40-55 zł/m². To najczęstszy scenariusz przy domach, które stoją już kilka lat i potrzebują odświeżenia. Ekipa musi poświęcić więcej czasu na przygotowanie podłoża, co bezpośrednio przekłada się na koszt.
Najbardziej pracochłonne zlecenia, obejmujące naprawę tynków, szpachlowanie rys, gruntowanie głębokie i dwukrotne malowanie, mogą kosztować 60-80 zł/m², a czasem więcej. Do tego dochodzą materiały, które przy droższych farbach potrafią stanowić nawet połowę całkowitego budżetu.
W cenach za metr kwadratowy chodzi o powierzchnię ścian, nie rzut budynku. Dom o powierzchni zabudowy 100 m² może mieć elewację do pomalowania o powierzchni 250-300 m² w zależności od liczby kondygnacji i kształtu bryły.
Stan elewacji i zakres prac przygotowawczych
Nowa elewacja, świeżo otynkowana, wymaga minimalnych przygotowań. Wystarczy odczekać odpowiedni czas na wyschnięcie tynku (zwykle 2-4 tygodnie dla tynków cementowo-wapiennych, krócej dla gotowych), zagruntować i malować. To najtańszy scenariusz.
Zupełnie inaczej wygląda sprawa ze starą elewacją. Farba może łuszczyć się, odpryskiwać, a pod spodem mogą czaić się pęknięcia czy zawilgocenia. Wtedy konieczne jest:
- Usunięcie starej, odspajającej się farby – mechanicznie lub chemicznie
- Mycie ciśnieniowe całej powierzchni
- Naprawa spękań i ubytków w tynku
- Gruntowanie preparatami wzmacniającymi i ujednolicającymi chłonność
- Ewentualne zastosowanie środków grzybobójczych
Każdy z tych etapów to dodatkowy koszt. Mycie ciśnieniowe to 3-7 zł/m², gruntowanie 5-10 zł/m², a naprawa pęknięć może być rozliczana osobno – od kilkudziesięciu złotych za metr bieżący rysy.
Rodzaj farby i jej wpływ na cenę
Farby elewacyjne różnią się nie tylko kolorem, ale przede wszystkim składem i właściwościami. Najtańsze farby akrylowe to wydatek 8-15 zł za litr. Sprawdzają się na elewacjach mało narażonych na trudne warunki, ale mają ograniczoną przepuszczalność pary wodnej i średnią trwałość.
Farby silikonowe, znacznie popularniejsze w ostatnich latach, kosztują 20-40 zł/litr. Charakteryzują się doskonałą paroprzepuszczalnością, odpornością na zabrudzenia i długowiecznością. To złoty środek między ceną a jakością.
Na szczycie cenowym znajdują się farby silikatowe (30-50 zł/litr) oraz krzemianowe. Tworzą niemal niezniszczalną powłokę, są ekstremalnie odporne na warunki atmosferyczne i mogą wytrzymać 20-30 lat bez konieczności odświeżania. Problem w tym, że wymagają specyficznego podłoża i doświadczenia w aplikacji.
Wydajność farby – ukryty koszt
Producenci podają wydajność w litrach na metr kwadratowy, ale to wartość orientacyjna. Na chropowatym tynku baranek zużycie może być dwukrotnie wyższe niż na gładkim. Standardowo przyjmuje się 0,2-0,3 litra na m² przy jednej warstwie, ale w praktyce często wychodzi więcej.
Dwukrotne malowanie, które jest standardem przy elewacjach, oznacza proporcjonalnie wyższe zużycie. Do tego dochodzi gruntowanie – grunt to kolejne 0,15-0,2 l/m². Przy domu o powierzchni elewacji 250 m² mówimy o 100-150 litrach farby plus 40-50 litrów gruntu.
Lokalizacja i dostępność budynku
Region Polski ma znaczenie. W dużych miastach i na zachodzie kraju stawki są wyższe – różnica może sięgać 20-30% w porównaniu z mniejszymi miejscowościami na wschodzie. Konkurencja, koszty życia i popyt wpływają na ceny usług budowlanych.
Dostępność elewacji to osobna kwestia. Dom wolnostojący z łatwym dojazdem to jedno. Zupełnie inaczej wygląda budynek w gęstej zabudowie szeregowej, gdzie trzeba stawiać rusztowanie od strony sąsiada albo pracować z drabin w ograniczonej przestrzeni. Dodatkowe utrudnienia mogą podnieść cenę o 10-15 zł/m².
Wysokość budynku również ma znaczenie. Standardowy dom parterowy z poddaszem użytkowym nie stanowi problemu. Budynek dwukondygnacyjny wymaga wyższego rusztowania, więcej czasu na przenoszenie sprzętu i materiałów, co przekłada się na wyższy koszt.
Rusztowania i sprzęt
Koszt wynajmu rusztowania to często pomijany element budżetu. Stawki zaczynają się od 6-10 zł za m² na miesiąc. Przy powierzchni elewacji 250 m² i dwutygodniowym malowaniu wychodzi 750-1250 zł. Niektóre firmy malarskie mają własne rusztowania i wliczają je w cenę usługi, inne rozliczają je osobno.
Alternatywą są platformy podnośnikowe, ale to opcja dla budynków z dobrym dojazdem i otwartą przestrzenią wokół. Wynajem kosztuje 300-500 zł za dzień, więc przy krótkim czasie pracy może być tańszy niż rusztowanie.
Sezonowość i terminy realizacji
Wiosna i wczesna jesień to szczyty sezonu malarskiego. Firmy mają pełne grafiki, a ceny mogą być wyższe o 10-20% niż zimą czy późną jesienią. Z drugiej strony malowanie elewacji w niskich temperaturach (poniżej 5-7°C) to ryzyko – farba może nie związać się prawidłowo z podłożem.
Optymalne warunki to temperatura 10-25°C i brak opadów przez minimum 24 godziny po nałożeniu farby. Dlatego wiele osób decyduje się na czerwiec-lipiec lub wrzesień, mimo wyższych cen. Planowanie z wyprzedzeniem i rezerwacja terminu na wiosnę może przynieść lepsze stawki.
Malowanie w pełnym słońcu też nie jest idealne – farba zbyt szybko wysycha, co może prowadzić do nierówności i gorszej przyczepności. Najlepiej pracować w dni pochmurne lub malować ściany zgodnie z ruchem słońca.
Dodatkowe elementy i detale
Czysta powierzchnia ściany to jedno, ale większość domów ma dodatkowe elementy wymagające pracy. Malowanie cokołu, który często pokrywa się specjalistyczną farbą lub preparatem hydrofobowym, to 15-25 zł/m². Obramowania okien, gzymsy, pilastry – każdy detal oznacza więcej czasu i precyzji.
Jeśli elewacja ma różne kolory lub wydzielone strefy, koszt rośnie. Maskowanie, dokładne linie podziału, dwukrotne malowanie w różnych kolorach – to wszystko wydłuża czas pracy. Różnica może wynieść 5-10 zł/m² w porównaniu z jednolitym kolorem.
Materiały w cenie czy osobno?
Część firm podaje ceny netto za robociznę, zakładając że właściciel dostarcza materiały. Inne oferują kompleksową usługę z materiałami w cenie. Ta druga opcja jest wygodniejsza, ale warto sprawdzić jakie konkretnie farby i grunty będą użyte.
Przy zakupie materiałów we własnym zakresie można zaoszczędzić, szczególnie przy promocjach w marketach budowlanych. Z drugiej strony firma malarska ma zwykle lepsze ceny hurtowe i doświadczenie w doborze produktów. Różnica w kosztach materiałów między droższymi a tańszymi farbami może wynieść 3000-5000 zł przy domu o powierzchni elewacji 250 m².
Jak oszacować całkowity koszt?
Przykładowy dom o powierzchni elewacji 250 m², w średnim stanie technicznym, z tynkiem akrylowym wymagającym mycia i gruntowania:
- Mycie ciśnieniowe: 250 m² × 5 zł = 1250 zł
- Gruntowanie: 250 m² × 8 zł = 2000 zł
- Malowanie dwuwarstwowe: 250 m² × 35 zł = 8750 zł
- Farba silikonowa (150 l): 150 × 30 zł = 4500 zł
- Grunt (50 l): 50 × 15 zł = 750 zł
- Rusztowanie (2 tygodnie): 1000 zł
Łączny koszt: około 18 250 zł, czyli 73 zł/m². To realistyczna kalkulacja dla typowego zlecenia w 2024 roku. Oczywiście może być taniej przy prostszej elewacji w dobrym stanie lub drożej, gdy potrzebne są naprawy i droższe materiały.
Warto zbierać kilka wycen i porównywać nie tylko cenę, ale też zakres prac i użyte materiały. Najtańsza oferta nie zawsze oznacza najlepszy deal – czasem różnice wynikają z pominięcia istotnych etapów przygotowania lub użycia gorszych farb.